Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma ve sonuçları konusunda uzlaşarak mahkemeye birlikte başvurduğu veya bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul ettiği boşanma yoludur. Çekişmeli davaya göre çok daha kısa sürer ve tarafları daha az yıpratır. Ancak sürecin kalbi olan protokol özensiz hazırlandığında, yıllarca sürecek yeni davaların kapısı aralanır.
Anlaşmalı boşanmanın şartları
- Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması
- Eşlerin birlikte başvurması veya birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi
- Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi
- Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında tarafların kabul ettiği düzenlemenin hâkimce uygun bulunması
Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir. Taraflar bu değişikliği kabul ederse boşanmaya karar verilir.
Protokolde bulunması gereken hükümler
| Konu | Protokolde yazılması gereken |
|---|---|
| Velayet | Çocukların velayetinin kimde kalacağı; koşulları varsa ortak velayet |
| Kişisel ilişki | Velayeti almayan ebeveynin çocukla görüşeceği gün ve saatler, tatil ve bayram düzeni |
| İştirak nafakası | Tutar, ödeme günü ve her yıl uygulanacak artış oranı |
| Yoksulluk nafakası | Talep ediliyorsa tutar ve artış; edilmiyorsa bunun açıkça yazılması |
| Maddi ve manevi tazminat | Tutar ve ödeme takvimi veya karşılıklı feragat |
| Mal paylaşımı | Taşınmaz, araç, banka hesapları ve borçların kimde kalacağı; katılma alacağından feragat veya saklı tutma |
| Ziynet ve ev eşyaları | Kimde kalacağı; teslim edilecekse tarihi |
| Yargılama giderleri | Harç ve vekâlet ücretinin kimin üzerinde kalacağı |
En sık yapılan hatalar
- Belirsiz ifadeler: “Baba çocuğu uygun zamanlarda görecektir” gibi hükümler icra edilemez; gün ve saat yazılmalıdır.
- Nafaka artışının yazılmaması: artış oranı belirlenmezse her yıl için ayrı dava açmak gerekebilir.
- Genel feragat: “Tarafların birbirinden hiçbir talebi yoktur” ifadesi, niyet edilmese bile mal rejimi ve ziynet alacaklarını kapsayabilir.
- Tapu devrinin protokole bağlanmaması: taşınmazın devri kararlaştırıldıysa ada-parsel bilgileriyle açıkça yazılmalıdır; kesinleşen karar tapuda tescil için yeterli olur.
- Borçların unutulması: ortak kredi ve kredi kartı borçlarını kimin ödeyeceği belirtilmelidir.
Protokolde mal rejimine ilişkin hüküm yoksa ve bu haklardan feragat edilmemişse, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren zamanaşımı süresi içinde ayrı bir mal rejimi tasfiyesi davası açılabilir.
Süreç nasıl işler?
- 01Protokolün hazırlanması
Taraflar tüm konularda anlaşır; protokol her sayfası imzalanarak hazırlanır.
- 02Davanın açılması
Dava dilekçesi ve protokol aile mahkemesine sunulur; duruşma günü verilir.
- 03Duruşma
Eşler duruşmaya bizzat katılır, protokolü kendi iradeleriyle imzaladıklarını hâkime beyan eder.
- 04Karar ve kesinleşme
Gerekçeli karar taraflara tebliğ edilir; iki haftalık istinaf süresi dolunca veya taraflar istinaftan feragat edince karar kesinleşir.
- 05Nüfus kaydı
Kesinleşen karar mahkemece nüfus müdürlüğüne bildirilir.
Protokol sonradan değiştirilebilir mi?
Velayet, kişisel ilişki ve nafaka; koşulların değişmesi hâlinde her zaman yeniden dava konusu yapılabilir. Çocuğun ihtiyaçlarının artması, tarafların gelir durumunun değişmesi veya velayet sahibinin görevini ihmal etmesi bu davalara gerekçe olur. Buna karşılık tazminat ve mal paylaşımına ilişkin hükümler kural olarak kesindir; ancak hata, hile veya korkutma hâllerinde iptali istenebilir.
Çekişmeli boşanma, velayet ve mal rejimi hakkında ayrıntılı bilgi Aile Hukuku sayfamızdadır.
İlgili faaliyet alanıAile HukukuAnlaşmalı ve çekişmeli boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi tasfiyesi, ziynet alacağı ve koruma tedbirleri.
Son güncelleme: · Av. Mikail Özmert
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için bir avukata danışın.
